ТРАДИЦИОНАЛНОТО ВОСПИТУВАЊЕ НА ДЕЦАТА ВО МОРИОВО“

 

 

 

Нешто за интелектуалното воспитание

За ова воспитание ќе речиме неколку збора и тоа на крај на оваа работа зашто на ова воспитание малку му се обрнува внимание во овој крај. Тоа е разбирливо кога се има во предвид оддалеченоста на овој крај од градските населби, слабите комуникации a со самото тоа и со слабата развиеност на школството. Порано описменувањето на членовите во овој крај било приступачно само за жителите од поголемите села како што е Витолиште и Старавина. И во овие села немало редовно учители така што школувањето било повремено и голем број од жителите останувале неписмени. Co тоа децата не биле во можност да доаѓаат во допир со разни сликовници или друга литература за деца, така што единствен извор на интелектуално воспитание, ако не се земе во предвид доприносот во оваа област на другите видови воспитанија, остануваат усните преданија како што се разните песнички и приказни. Познато е дека децата појавуваат посебен интерес кон ваквите творби во одредена возраст. Затоа обично бабите кои не се зафатени со друга работа им кажуваат разни приказни на децата со тешко сфатлива содржина, а многу почесто со таква содржина во која што се зборува за разни страшила како што се вампири и сл. Уште додека се мали децата возрасните ги фаќаат за двете раце ги нишаат и при тоа зборуваат: “кац бабо кац си напрела баба две вретена, си ги клала на бочвето, дошло jape покакало, помочало, кец пустињо, кец, кец, кец”. Исто така позната е и приказната која се прикажува на следниот начин: “Снце, б’нце богово јајце. Каде јајцето? во огнот. Каде огнот?-го изгаснаа жабите. Кај се жабите?-во вирот. Кај е вирот?-го исплискаа момите, и.т.н. Позната е и песничката којашто често им се кажува на малите деца “цуцул пасе говеда, покрај река ситница, поминала лисица, добро утро Цуцуле, дај бог добро лисицо” и.т.н.

За да се умират децата често им се пее заправо кажува песничката, која е некоја врста запотнување “чук, чук лобода, падна тесла од бога, удри баба по нога, м’четеми дечиња, м’четеми синчиња таткови е напазар, ке ви купе два меа” и.т.н.

Често на децата им се кажуваат разни гатанки се разбира на повозрасните. Како што е на пример: “Виси, висуле, крти кртуле, падна висуле го зеде кртуле” (круша и свиња), “Еже тутунеже во девет кожи леже” (кромид), “Рикна вол во темен дол, чуја лисиците и напрчија пашките” (гајдата и момите), “Висок Тодор без коски” (чадот),.

Можеби на ова место треба да се спомене како се објаснуваат некои појави. Во овој поглед децата скоро секогаш се обмануваат т.е. не им се кажува вистината на достапен, за нив начин. Така на пр: новороденчињата “се купени од ѓупците со трици”. Слична е работата и со другите појави од секојдневниот живот како и други појави кој што и на возрасните не им се доволно јасни и по преданија се објаснуваат на мистичен начин.

Co ова не се исцрпува областа на интелектуалното воспитание на децата во овој крај, зашто за одредени работи како што се на пример приказните или гатанките може да се обработува посебна тема. Тоа всушност важи и за останатите области зафатени во оваа семинарска работа.

Напишаното всушност претставува еден информативен материјал којшто е изнесен без некои строго одредени принципи а исто така не се изведени некои значајни заклучоци. Во оваа семинарска работа зафатено е она што по мое мислење е типично за негата и воспитувањето на децата во Мориово. Земената тема гласеше: “Подизање деце у неким нашим краевима”. Јас го одбрав крајот Мариово зашто во тој крај сум роден и се што е речено претставува вистина дознаена од разговор со постари жени од овој крај како што е Мидовска Атанаса, и Дарковска Јованка а и од лично искуство.

Изнесеното во оваа работа важи во повеќето случаи во времето до Народноослободителната борба зашто после тоа условите за живот се прилично изменети а тоа допринесува да се измени се разбира не целосно, но постепено начинот на негувањето и воспитувањето на децата во овој крај.

Во изнесеното можеби повеќе се изнесени етнолошки работи од колку психолошки, но по мое мислење изнесеното некаде деректно некаде индиректно допринесува за резвитокот на личноста што претставува област за психолошки испитување, анализи и заклучоци. Тоа е посебно значајно за компаративни студии како би имало значење и за медицината (епидемиологијата) и за социјалната патологија

  • - - - 
Прочитајте повеќе: Туристички атракции во Мариово...
  • - - -