ТРАДИЦИОНАЛНОТО ВОСПИТУВАЊЕ НА ДЕЦАТА ВО МОРИОВО“

 

 

 

Облекување

До третиот ден новороденчето е повиено само во пелени, а потоа му се облекува кошулче и елече. Само најдолната пелена т.е. која ќе лежи непосредно на телото е од дебело платно, а останатите пелени се волнени, дома исткаени за време на бременоста. Од како малечкото ќе се завитка во пелените тоа се навиткува со волнено јаже кое е наречено повој. Co повојот малечкото се обвиткува и стегнува по должината на целото тело. Повојот ги придржува пелените, зашто тие не се запетлуваат со ништо друго, а другата задача на стегнатиот повој е “да го држи право телото на малечкото за да не се искриват нозете”. Постои верување дека оние деца кај кои се јавуваат деформации во развивањето на коските, настануваат поради неправилно повивање т.е. повојот бил малку или премногу стегнат, а не поради авитаминоза како што тврди медицината.

За да го повие малечкото, мајката седнува на патосот, ги испружува нозете и на нив најпрво го наместува повојот? потоа најгорната пелена па потоа другите, а врз нив го става малечкото и тоа со главата кон стапалата на мајчините нозе, па го завиткува. Кога е веќе повиено, мајката прави “воздушен” крст со раката над самото дете, го фаќа и оптегнува за носе малечкото при што таа прави “цмок” со усните и го фаќа од нозете.

Во текот на деноноќието малечкото се преповива четири пати и тоа наутро кога и ќе го капе, напладне, навечер и околу полноќ (ако плаче).

До третата недела задолжително се завиткани и рацете во пелените. Од третата до шестата недела повремено рачињата му се ослободуваат од пелените, а после шестата недела рачињата ќе му се ослободат од пелените и нема да му се повиваат.

Она што го рековме за завиткувањето на рачињата важи за повеќето фамилии во овој крај кои тоа го прават за малечкото подобро да спиело и да не се драскало по лицето. Но, има фамилии кои воопшто не му ги завиткуваат рацете за да не било детето “пипаво” (слаба спретност на рацете и прстите).

До шестиот месец малечкото се повива и дење и ноќе, а после шестиот месец до годината се повива само ноќе, а потоа воопшто не се повива.

До четвртата година и машките и женските деца носат иста облека: долга аба (волнена поткошула), платнено кошулче и курче (волнено фустанче) сите долги до колена, а за обувки волнени чорапи и опинци од свинска или говедска кожа. На главата носат шамии.

После петтата-шестата година облеката се разликува за машки од онаа за девојчињата. И понатаму се носат аби, но додека кај девојчињата останува долга до колена, кај машките таа е кратка до појас. Исто така и понатаму се носат платнени кошули, но веќе со различен крој за машките и женските и што е позабележително, женските кошули се везени со разнобојни волнени конци. Курчето веќе не се носи и е заменето со “сагија”, а кај машките со курдија (елек). Машките почнуват да носат гаќи, а женските гушале (нарочно шамивче под гушата до појасот). Машките повеќе не дозволуваат да бидат подбрадувани со шамии како девојчињата, ами почнуваат да носат капи. Ист е случајот и со чорапите кој и понатаму и за двата пола остануваат долги до под колена, но се разликуваат по плетката Нарочно се разликуваат чорапите што се носат по празниците и тоа најголема разлика има во бојата на чорапите. Додека машките носат бели волнени чорапи, женските носат обично алови (портокалови) волнени чорапи, а обратно т.е. машките алови а женските бели чорапи никогаш не носат.

Ceгa (по петата година) гардеробата се збогатува и со гунче како за машките така и за женските, само што тие се разликуваат. Можно е возрасните жени некогаш да носат и машка гуна, а машките никогаш не носат женска гуна. Бидејќи машките деца почнуваат да одат и при стоката, a со тоа се изложени на дожд и студ, нивната гардероба се збогатува уште и со сакмиче(слично е на пелерина), кое може да биде волнено или козинаво, а подобро е козинаво. Женските почнуваат да носат и фути а кошулите како што спомнавме веќе се везат со нарочен вез и тоа најпрво “машкото петле” а потоа и други везови. Машките деца кога веќе подрастуваат почнуваат да носат и кемер како и подвески. Исто така во празниците кога времето е топло почнуваат да носат “фустани” (тоа се некакви здолништа).

Ако се случи некое дете и по одреденото време да носи облека од спротивниот пол или да ја задржи детската облека следуваат различни исмејувања од средината. Така на пр. ако некое машко дете носи дел од женската облека му викаат “женски Петко”, а ако некое девојче носи дел од машка облека му викаат “машко рале камаре”. Исто тоа се случува ако детето си игра со деца од спротивниот пол, или си игра со играчки со кои си играат децата од спротивниот пол.

Важно е да се каже тоа дека освен шамиите и капите другата облека ја изработувале дома жените па било тоа да е волнена или памучна облека. Треба да се додаде и тоа дека обувки на децата како и на возрасните им се купувало само за Велигден и тие се чувале за повеќе години да се носат на празниците.

  • - - - 
Прочитајте повеќе: Туристички атракции во Мариово...
  • - - -